Boşanma, alacak, tazminat, işçilik alacakları, kira uyuşmazlıkları, tüketici davaları, trafik kazaları…
Mahkeme kapısını çalmadan önce yapılması gereken ilk şey, hukuken geçerli ve eksiksiz bir dava dilekçesi hazırlamak. Ancak internetteki hazır şablonlar, kopyala–yapıştır metinler ve süre–yetki–görev hataları, birçok davada ciddi hak kayıplarına neden oluyor.
Ertürk Hukuk Bürosu kurucusu Av. Mesude Ertürk, dava dilekçesinin ne olduğunu, nasıl yazılması gerektiğini ve “dava dilekçesi örneği” ararken nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlattı.
1 – Dava dilekçesi nedir, neden bu kadar önemli?
Soru:
Sayın Ertürk, “dava dilekçesi” kavramını herkes duyuyor ama çoğu kişi, önemini tam olarak fark etmiyor. Dava dilekçesi nedir, kısaca anlatır mısınız?
Av. Mesude Ertürk:
Dava dilekçesi, en sade hâliyle, mahkemeden hangi hakkı talep ettiğinizi, kime karşı talep ettiğinizi ve neden istediğinizi yazılı olarak anlattığınız belgedir.
Bir bakıma şudur:
“Benim bir hukuki sorunum var, bu sorun şu kişiye karşıdır, olay budur, dayandığım deliller bunlardır ve mahkemenizden şu kararı istiyorum.”
Mahkeme, davayı ilk kez dava dilekçesiyle görür. Hâkim, tarafları, olayı, hukuki nitelendirmeyi, talebi, delilleri önce dava dilekçesi üzerinden anlamaya çalışır. Eksik, belirsiz, karışık bir dilekçe, başından yanlış anlaşılmış bir dava anlamına gelebilir. Bu nedenle dava dilekçesi, hak arama özgürlüğünün ilk ve en kritik halkasıdır.
2 – Dava dilekçesinde neler mutlaka bulunmalı?
Soru:
“Dava dilekçesi örneği” diye aratanlar için soralım: Bir dava dilekçesinde, asgari olarak hangi bilgiler bulunmak zorundadır?
Av. Mesude Ertürk:
Elbette dava türüne (hukuk davası, ceza davasına katılma, idari dava vb.) göre değişen unsurlar var; ama genel bir hukuk davası için temel başlıklar şunlardır:
Mahkemenin adı
Örneğin: “Ankara Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi’ne”
Yanlış mahkemeye (görev/ yetki açısından) dilekçe vermek ciddi zaman kaybına yol açabilir.
Taraf bilgileri
Davacı: Ad–soyad, T.C. kimlik no, adres.
Davalı: Ad–soyad/unvan, adres.
Varsa vekil (avukat) bilgileri.
Davanın konusu
Kısa ve net: “Maddi–manevi tazminat davası”, “Alacak davası”, “Boşanma davası” gibi.
Olayların özeti (vakıalar)
Olay kronolojik ve anlaşılır bir dille anlatılmalı.
“Şu tarihte şu oldu, şu sözleşme yapıldı, şu ödeme yapılmadı, şu zarar doğdu” gibi.
Hukuki sebepler
Kanun maddesi yazmak zorunlu olmasa da, dayandığınız temel hukuki ilkeleri ve kanun hükümlerini belirtmek dilekçeyi güçlendirir.
Deliller
Sözleşmeler, faturalar, banka dekontları, kamera kayıtları, tanık beyanları, yazışmalar…
“Delillerimiz şimdilik bunlardan ibaret olmayıp, yargılama sırasında yeni delil sunma hakkımız saklıdır” cümlesi de sık kullanılır.
Sonuç ve istem (talep kısmı)
“Açıklanan nedenlerle; davalıdan ... TL alacağın faiziyle birlikte tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.” gibi net bir sonuç kısmı.
Bu unsurlardan birinin ciddi şekilde eksik olması, davanın usulden reddi, yanlış yerde açılması veya hak kaybı gibi sonuçlar doğurabilir.
3 – Dava dilekçesi yazarken en çok hangi hatalar yapılıyor?
Soru:
Pratikte, dava dilekçesi yazarken vatandaşların ya da hatta bazen profesyonel olmayan kişilerce hazırlanan metinlerde en çok hangi hatalarla karşılaşıyorsunuz?
Av. Mesude Ertürk:
Maalesef çok sık gördüğümüz birkaç temel hata var:
“Duygusal” dilekçe yazmak:
Olayı hukuki çerçevede değil, tamamen duygusal ifadelerle anlatmak.
Hakime hitap ederken ağır, suçlayıcı, hakaret içeren veya “roman gibi” uzun ve dağınık yazmak.
Somut talepleri yazmamak:
“Gereğinin yapılmasını arz ederim” cümlesiyle bitirmek ama ne istendiğini söylememek.
Hâkim, siz ne talep ediyorsanız onu değerlendirebilir; talep yoksa sağlıklı karar veremez.
Görevli/ yetkili mahkemeyi yanlış seçmek:
Örneğin kira davasını yanlış mahkemede açmak, iş davasını yanlış yerde açmak.
Bu durumda dosya aktarılır, dava uzar, bazen süre bakımından ciddi kayıplar yaşanır.
Delil toplama işini “sonraya bırakmak”:
“Şimdilik dava dilekçesini vereyim, delilleri sonra toplarız” anlayışı.
Bazı delillerin erken toplanması gerekir; süreç ilerledikçe kaybolabilir ya da ulaşılması zorlaşabilir.
Bu yüzden, dava açmadan önce, dava dilekçesi kadar, delil stratejisini de planlamak önemlidir.
4 – “Dava dilekçesi örneği” internette var, onları kullanmak doğru mu?
Soru:
Pek çok kişi Google’a “dava dilekçesi örneği” yazıp bir PDF/Word indiriyor, isim–tarih değiştirip kullanıyor. Bu sizce ne kadar sağlıklı?
Av. Mesude Ertürk:
Bu, çok riskli bir alışkanlık. Çünkü:
O örnek, farklı bir dava türüne ait olabilir.
Farklı bir mahkeme, farklı bir şehir, farklı bir mevzuat dönemine göre yazılmış olabilir.
Sizin olayınızda olmayan unsurlardan bahsediyor, eksik veya yanlış talep içeriyor olabilir.
Bir şablondan ilham almak tamam; ama birebir kopyalamak çoğu zaman zararlı.
Ben şu ayrımı öneriyorum:
“Dava dilekçesi örneği”ni, dilekçenin iskeletini görmek için kullanın;
ama kendi olayınıza uygun, özgün bir metin yazın ya da profesyonel destek alın.
Aksi hâlde, haklı olduğunuz bir konuda bile eksik ve hatalı dilekçeyle yola çıkmış olursunuz.
5 – Dava dilekçesi olmadan dava açılabilir mi? Avukat şart mı?
Soru:
Bazı vatandaşlar, “Ben sözlü anlatırım, mahkeme beni dinler” diye düşünüyor. Dava dilekçesi olmadan dava açılabilir mi? Avukat tutmak zorunlu mu?
Av. Mesude Ertürk:
Türk hukuk sisteminde, dava açmak için yazılı bir dava dilekçesi gerekir. Bazı istisnalar dışında, mahkemenin sizi dinleyip, sonra yazıya dökmesi şeklinde bir model yok. Mahkeme öncelikle dava dilekçesini inceler.
Avukat meselesine gelince:
Bazı yüksek yargı mercileri (örneğin Yargıtay’a temyiz gibi) için avukat zorunluluğu bulunabilir.
İlk derece mahkemelerinde birçok dava türünde avukat zorunlu değildir; kişi kendi adına dava açabilir.
Ama özellikle:
Yüksek meblağlı alacak/tazminat davalarında,
İş, aile, miras gibi uzun yıllar sonuç doğuracak uyuşmazlıklarda,
Teknik/ticari nitelikli davalarda,
en azından bir defa bir avukata danışarak dava stratejisi ve dilekçe taslağı oluşturmak, ileride telafisi zor hataların önüne geçer.
6 – İlk kez dava açacak birine üç pratik öneriniz nedir?
Soru:
Daha önce hiç dava açmamış bir kişi, ilk kez dava dilekçesi hazırlayacak. Ona, akılda kalıcı üç öneriniz ne olurdu?
Av. Mesude Ertürk:
Önce ne istediğinizi netleştirin:
“Bu davadan sonuç olarak ne istiyorum?”
Para mı, bir sözleşmenin iptali mi, bir hakkın tespiti mi, boşanma mı?
Talebinizi netleştirmeden, dilekçeniz de net olamaz.
Olayları tarih sırasına göre sade anlatın:
“Şu oldu, sonra şu oldu” diye kronolojik ve sade anlatım, hakimin olayı daha iyi anlamasını sağlar.
Delilleri baştan düşünün, sonradan değil:
Hangi belgeyi sunacaksınız, hangi tanığı dinleteceksiniz, hangi kayıtları talep edeceksiniz?
Bunları dava dilekçesinde planlamak, davanızın gücünü baştan artırır.
