Sosyal medyada her gün milyonlara ulaşan influencer içerikleri, Avrupa'da tüketici örgütlerinin dikkatini çekti. Avrupa Tüketici Örgütü BEUC tarafından yayımlanan yeni rapor, özellikle hızlı moda ve sağlıksız gıda sektörlerindeki tanıtımların önemli bir kısmında reklam olduğunun açıkça belirtilmediğini ortaya koydu.
Instagram ve TikTok gibi platformlarda sıkça rastlanan bu içeriklerde, influencer'ların düşük bütçelerle yaptıkları toplu alışverişleri tanıttığı videolar öne çıkıyor. Shein ve Temu gibi platformlardan alınan ürünlerin paketinden çıkarılarak denenmesi veya pahalı markalara benzeyen daha ucuz alternatiflerin önerilmesi, tüketimi teşvik eden başlıca yöntemler arasında yer alıyor.
Haul ve dupe videoları yaygınlaşıyor
Raporda, bu tür paylaşımların genellikle haul, try on haul ve dupe adı verilen formatlarda sunulduğu bildirildi. Haul videolarında influencer'lar yaptıkları toplu alışverişleri tanıtırken, try on formatında ürünleri bizzat deneyerek takipçilere gösteriyor. Dupe içeriklerinde ise lüks markalara ait ürünlere benzer olduğu iddia edilen daha ucuz alternatifler karşılaştırmalı şekilde tanıtılıyor.
Sağlıksız gıda tanıtımları da eleştiriliyor
Influencer pazarlaması yalnızca hızlı modayla sınırlı kalmıyor. Rapora göre fast food ve atıştırmalık ürünler de benzer yöntemlerle ön plana çıkarılıyor. Portekiz’de bir fast food markasının popüler bir yayıncıyla dijital oyun dünyasında yaptığı iş birliği buna örnek gösterilirken, farklı ülkelerde influencer'ların indirim kodları paylaşması, tadım ve meydan okuma videoları çekmesi de dikkat çekiyor.
Şeffaflık sorunu ön plana çıktı
BEUC, bu pazarlama yöntemlerinin çoğunda ticari iş birliklerinin açıkça belirtilmediğini vurguladı. Rapora göre sağlıksız gıda ürünlerini tanıtan influencer paylaşımlarının %67’sinde, içeriklerin ücretli veya hediye karşılığı olduğu bilgisi tüketicilerle paylaşılmadı.
BEUC Genel Direktörü Agustin Reyna, ürün tanıtımı karşılığında ödeme alınmasına rağmen bunun açıkça belirtilmemesinin Avrupa Birliği tüketici mevzuatına aykırı olabileceğini ifade etti. Reyna, influencerlar, markalar ve platformlar arasındaki ilişkilerin AB hukukunda yeterince net tanımlanmadığına da dikkat çekti.
Tüketici koruması tartışması büyüyor
Raporda, gizli reklamların özellikle genç kullanıcılar üzerinde etkili olduğu, aşırı tüketime ve sağlıksız alışkanlıklara zemin hazırladığı uyarısı yapıldı. BEUC, daha net kuralların ve etkili denetim mekanizmalarının oluşturulması çağrısında bulundu.
