Askerî Rütbeler Sıralaması: Erden Mareşale TSK Rütbeleri ve Anlamları

Askerî Rütbeler Sıralaması: Erden Mareşale TSK Rütbeleri ve Anlamları

Bir yüzbaşı mı büyüktür, bir binbaşı mı? Uzman çavuş ile astsubay çavuş aynı şey mi? Askerlik yapmış olanlar bile bu soruların bazılarında duraksar. Türk Silahlı Kuvvetleri’ndeki askerî rütbeler aslında oldukça düzenli bir merdiven gibidir: En altta er, en üstte orgeneral ve savaş zamanında verilen mareşal rütbesi durur. Aradaki basamakları sırasıyla anlatalım.

Önce küçük bir not: Kara Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri ve Jandarma aynı rütbe adlarını kullanır. Deniz Kuvvetleri’nde ise general yerine amiral denir. Onu da aşağıda ayrıca gösterdik.

Herkes er olarak başlar

Askerlik görevini yapan yükümlüler birliğe er olarak katılır. Görevine göre bazıları onbaşı, bazıları da çavuş olur. Bunlara “erbaş” denir ve genellikle birkaç kişilik bir mangayı yönetirler.

Uzman erbaşlar ise sözleşmeyle orduda kalan, işini meslek olarak yapan personeldir. Uzman onbaşı olarak başlarlar, yıllar içinde uzman çavuş kademelerinde yükselirler. Sınır karakollarında, operasyon birliklerinde sık sık karşılaştığınız tecrübeli yüzlerin çoğu bu gruptandır.

Astsubaylar: Birliğin hafızası

Astsubaylar subayla er arasında durur. Uçak bakımından telsiz ağına, silah sistemlerinden personel işlerine kadar birliğin gündelik işleyişini büyük ölçüde onlar ayakta tutar. Genç bir teğmenin ilk yıllarında en çok danıştığı kişi de çoğu zaman kıdemli bir astsubaydır. Astsubay rütbeleri küçükten büyüğe şöyle sıralanır:

  1. Astsubay Çavuş
  2. Astsubay Üstçavuş
  3. Astsubay Kıdemli Üstçavuş
  4. Astsubay Başçavuş
  5. Astsubay Kıdemli Başçavuş

Subay rütbeleri ve omuzdaki yıldızlar

Subaylar harp okullarından ya da kaynak subay programlarından gelir ve birlik komuta eder. Rütbeyi anlamanın en kolay yolu omuza bakmaktır:

Rütbe Omuz işareti Genellikle ne iş yapar?
Teğmen 1 yıldız Takım komutanı
Üsteğmen 2 yıldız Takım komutanı ya da bölük komutan yardımcısı
Yüzbaşı 3 yıldız Bölük komutanı
Binbaşı 1 yıldız ve kıdemli subay işareti Tabur komutanı ya da karargâh subayı
Yarbay 2 yıldız ve kıdemli subay işareti Tabur komutanı
Albay 3 yıldız ve kıdemli subay işareti Alay ya da tugay kademesinde komuta

Burada sık karıştırılan bir nokta var: Binbaşının omzunda tek yıldız olduğu için bazıları onu yüzbaşıdan küçük sanır. Oysa binbaşı, yüzbaşının bir üstüdür. Yıldızların altındaki kıdemli subay işareti bu farkı gösterir.

Yedek subay olarak askerlik yapanlar ise asteğmen rütbesi taşır. Asteğmen, teğmenin hemen altındadır.

Generaller ve amiraller

Albaydan sonrası artık general ya da amiral kademesidir. Bu rütbelere terfiler her yıl Yüksek Askerî Şûra’da karara bağlanır.

Kara, Hava ve Jandarma Deniz Kuvvetleri Yıldız
Tuğgeneral Tuğamiral 1
Tümgeneral Tümamiral 2
Korgeneral Koramiral 3
Orgeneral Oramiral 4

Genelkurmay Başkanı ve kuvvet komutanları orgeneral ya da oramiral rütbesindeki komutanlar arasından atanır. Barış döneminde çıkılabilecek en yüksek basamak budur.

Mareşal rütbesi kimlere verildi?

Mareşal, savaşta olağanüstü başarı gösteren komutanlara verilen bir rütbedir. Cumhuriyet döneminde bu rütbeyi yalnızca iki isim taşıdı: Mustafa Kemal Atatürk ve Fevzi Çakmak. İkisi de mareşalliği Kurtuluş Savaşı’ndaki zaferlerle kazandı. Deniz Kuvvetleri’ndeki karşılığı büyükamiraldir.

Rütbe başka, görev başka

Rütbe bir kişinin hiyerarşideki yerini gösterir, görev ise yaptığı işi. Aynı rütbedeki iki binbaşıdan biri sahada tabur komuta ederken diğeri bir karargâhta harekât planlıyor olabilir. Bu yüzden “Binbaşı ne iş yapar?” sorusunun tek bir cevabı yoktur.

Akla takılan birkaç soru

En düşük rütbe hangisi? Er. Ardından onbaşı ve çavuş gelir.

En kıdemli astsubay bir teğmenden büyük mü? Hayır. Rütbe sıralamasında en kıdemli astsubay bile teğmenin altındadır. Ama birlik içinde tecrübesi nedeniyle büyük saygı görür.

Deniz Kuvvetleri’nde albaydan aşağısı da farklı mı? Hayır. Teğmenden albaya kadar adlar aynıdır; fark general kademesinde başlar. Deniz rütbelerinin ayrıntılarını ayrı bir yazıda ele alacağız.

Milliyetçi Haber Editörü

Bir Yorum Yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir