Türk Savunma Sanayii Şirketleri Listesi: ASELSAN’dan Baykar’a Sektörün Devleri
2000’lerin başında Türk ordusunun kullandığı silahların büyük kısmı yurt dışından geliyordu. Bugün tablo neredeyse tersine dönmüş durumda: Savaş uçağı, balistik füze, savaş gemisi, insansız hava aracı… Hepsi Türkiye’de tasarlanıyor ve üretiliyor. Bu değişimi mümkün kılan Türk savunma sanayii şirketlerinin bir kısmı kamuya ait köklü kurumlar, bir kısmı ise aile şirketi olarak başlayıp dünya pazarına açılan özel firmalar.
Aşağıda sektörün ağırlığını taşıyan isimleri ve ne ürettiklerini bulacaksınız.
Bir bakışta kim ne yapıyor?
| Şirket | Alanı | Bilinen ürünlerinden bazıları |
|---|---|---|
| ASELSAN | Elektronik, radar, hava savunma | KORKUT, MURAD radarı, HİSAR ve SİPER’in radar ve atış kontrol sistemleri |
| TUSAŞ | Uçak ve helikopter | KAAN, HÜRJET, HÜRKUŞ, ANKA, ATAK |
| ROKETSAN | Füze ve roket | TAYFUN, ATMACA, ÇAKIR, HİSAR ve SİPER füzeleri |
| Baykar | İnsansız hava aracı | Bayraktar TB2, TB3, AKINCI, KIZILELMA |
| HAVELSAN | Yazılım ve simülasyon | ADVENT savaş yönetim sistemi, uçuş simülatörleri |
| MKE | Silah ve mühimmat | Piyade tüfekleri, obüs ve tank mühimmatı |
| STM | Gemi mühendisliği, taktik İHA | KARGU, ALPAGU, MİLGEM mühendisliği |
| FNSS | Zırhlı araç | PARS, KAPLAN, ZAHA |
| Otokar | Kara aracı | ARMA, COBRA, TULPAR |
| BMC | Taktik araç ve tank | KİRPİ, VURAN, ALTAY’ın seri üretimi |
| TEI ve TRMOTOR | Motor | TF6000, TF35000, PD170 |
ASELSAN
Türk Silahlı Kuvvetleri Güçlendirme Vakfı’na bağlı ASELSAN, Türkiye’nin en büyük savunma elektroniği şirketi. Bir askerin elindeki telsizden bir fırkateynin radarına kadar pek çok şeyin arkasında onun imzası var. Son yıllarda en çok konuşulan işi ise Çelik Kubbe adı verilen katmanlı hava savunma ağı. Şirketin yurt dışındaki atılımlarının son örneklerinden biri, 1,1 milyar dolarlık hava savunma ihracatı oldu.
TUSAŞ
Ankara Kahramankazan’daki tesislerinde KAAN’ı geliştiren şirket TUSAŞ. Jet eğitim uçağı HÜRJET, pervaneli eğitim uçağı HÜRKUŞ, ANKA ve AKSUNGUR insansız hava araçları, ATAK ve GÖKBEY helikopterleri de buradan çıkıyor. Şirket aynı zamanda Boeing ve Airbus gibi devlere parça üreten bir tedarikçi.
ROKETSAN
Türkiye’nin füze denince ilk akla gelen adresi. Balistik füze TAYFUN, gemisavar ATMACA, seyir füzesi ÇAKIR ve hava savunma füzeleri HİSAR ile SİPER ROKETSAN’dan çıkıyor. Şirketin ASELSAN’la birlikte imzaladığı son büyük sözleşme, iki şirketin ne kadar iç içe çalıştığını da gösteriyor.
Baykar
Bir otomotiv yan sanayi firması olarak kurulan Baykar, Bayraktar TB2 ile dünyanın tanıdığı bir markaya dönüştü. Ardından AKINCI ve gemiden kalkabilen TB3 geldi. Şimdi gündemde insansız savaş uçağı KIZILELMA var. İhracat gelirleri bakımından son yıllarda sektörün en büyükleri arasında.
MKE, STM ve HAVELSAN
MKE’nin hikâyesi Osmanlı’nın top döküm atölyesi Tophane-i Âmire’ye kadar gider. Bugün piyade tüfeğinden obüs mermisine geniş bir yelpazede üretim yapıyor; ayrıntılarını MKE dosyamızda anlattık. STM ise savaş gemisi tasarımından kamikaze İHA KARGU’ya uzanan bir portföye sahip; şirketi bu yazıda ele aldık. HAVELSAN’ın işi daha az görünür ama en az onlar kadar önemli: Savaş gemilerinin komuta-kontrol yazılımları ve pilotların eğitildiği simülatörler.
Kara araçlarında üç isim
Paletli ve tekerlekli zırhlılarda FNSS, ARMA ve COBRA ailesiyle Otokar, mayına dayanıklı KİRPİ ile tanınan ve ALTAY tankının seri üretimini üstlenen BMC, Türk ordusunun kara filosunun büyük kısmını sağlıyor.
Projeleri kim yönetiyor?
Bu şirketlerin çoğu, Cumhurbaşkanlığına bağlı Savunma Sanayii Başkanlığı’nın (SSB) açtığı projelerde ana ya da alt yüklenici olarak çalışıyor. Yani KAAN’ı TUSAŞ yapıyor ama uçağın radarı ASELSAN’dan, motoru TEI ve TRMOTOR’dan, füzeleri ROKETSAN ve TÜBİTAK SAGE’den geliyor. Sektörün gücü biraz da bu ortak çalışmadan kaynaklanıyor.
Ciro sıralamasında genellikle ASELSAN başı çekiyor, onu TUSAŞ, Baykar ve ROKETSAN izliyor. Ancak bu sıra, büyük ihracat sözleşmelerine göre yıldan yıla değişebiliyor.