Preveze Deniz Savaşı (1538): Barbaros’un Haçlı Donanmasını Dağıtıp Akdeniz’i “Türk Gölü” Yaptığı Gün

Preveze Deniz Savaşı (1538): Barbaros’un Haçlı Donanmasını Dağıtıp Akdeniz’i “Türk Gölü” Yaptığı Gün

Türk denizcilik tarihinin en parlak sayfalarından biri, 1538 yılının sonbaharında İyon Denizi’nde yazıldı. Barbaros Hayreddin Paşa komutasındaki Osmanlı donanması, Avrupa’nın büyük deniz güçlerinin bir araya gelerek oluşturduğu Haçlı donanmasını Preveze’de yendi. Bu zafer, Akdeniz’in yaklaşık otuz yıl boyunca Osmanlı üstünlüğü altında kalmasını sağladı.

Barbaros Hayreddin Paşa Kimdir?

Asıl adı Hızır olan Hayreddin, 15. yüzyılın sonlarında Midilli Adası’nda doğdu. Ağabeyi Oruç Reis ile birlikte Akdeniz’de denizcilik yaptı, Kuzey Afrika’da İspanyollara karşı mücadele ederek Cezayir’i ele geçirdi. Avrupalıların “Barbarossa” (Kızıl Sakal) diye andığı Oruç Reis’in ölümünden sonra bu lakap Hayreddin’e geçti ve Türkçede “Barbaros” olarak yerleşti.

Hayreddin, Cezayir’i Osmanlı Devleti’ne bağladı. Kanuni Sultan Süleyman, onun denizcilikteki yeteneğini görerek 1533’te İstanbul’a çağırdı ve Kaptan-ı Derya, yani Osmanlı donanmasının başkomutanı yaptı.

Savaşın Nedenleri

Barbaros’un donanmanın başına geçmesinden sonra Osmanlı, Ege ve Akdeniz’de hızla güçlendi. Venedik’e ait adaların ele geçirilmesi ve İtalya kıyılarına yapılan seferler, Avrupa devletlerini endişelendirdi. Bunun üzerine Papa’nın öncülüğünde Venedik, İspanya-Habsburg İmparatorluğu, Ceneviz ve Malta Şövalyeleri gibi güçlerin katıldığı bir Haçlı ittifakı (Kutsal İttifak) kuruldu. Birleşik donanmanın komutanlığına ise dönemin en ünlü amirallerinden Cenevizli Andrea Doria getirildi.

Savaşın Seyri

Haçlı donanması, gemi sayısı bakımından Osmanlı donanmasından belirgin biçimde üstündü. Barbaros donanmasıyla Preveze Körfezi’nde, kıyıdaki kaleye yakın bir konumda bekliyordu. Andrea Doria, Osmanlı donanmasını körfezden çıkmaya zorlamak istedi ancak Barbaros, düşmanın açık denizde dağınık düzende olduğu anı bekledi.

28 Eylül 1538’de Barbaros, hilal düzeninde ilerleyen kadırgalarıyla Haçlı donanmasına saldırdı. Rüzgârın durumunu ve Haçlı donanmasının yelkenli gemileriyle kürekli kadırgaları arasındaki uyumsuzluğu ustalıkla kullandı. Osmanlı kadırgaları, hareket kabiliyeti düşük kalan Haçlı gemilerine art arda saldırdı. Akşama doğru Andrea Doria, kalan gemileriyle geri çekilme kararı aldı. Haçlı donanması çok sayıda gemi ve esir kaybederken Osmanlı tarafının kaybı oldukça sınırlı kaldı.

Sonuçları

  • Osmanlı Devleti’nin Akdeniz’deki deniz üstünlüğü kesinleşti.
  • Venedik, 1540’ta yapılan antlaşmayla Ege ve Mora’daki bazı topraklarını Osmanlı’ya bırakmak ve savaş tazminatı ödemek zorunda kaldı.
  • Kuzey Afrika’daki Osmanlı varlığı güçlendi; Trablusgarp gibi önemli merkezler sonraki yıllarda Osmanlı’ya katıldı.
  • Osmanlı’nın deniz üstünlüğü, 1571 İnebahtı yenilgisine kadar ciddi biçimde sarsılmadı. İnebahtı’dan sonra da donanma kısa sürede yeniden inşa edildi.

Deniz Kuvvetleri Günü

Preveze Zaferi’nin yıl dönümü, Türkiye’de her yıl Eylül ayının sonunda Deniz Kuvvetleri Günü olarak kutlanır. Barbaros Hayreddin Paşa ise Türk denizciliğinin sembol isimlerinden biri olarak kabul edilir. 1546’da İstanbul’da vefat eden Barbaros’un türbesi, Beşiktaş’ta deniz kıyısında, kendi adını taşıyan meydandadır. Eskiden İstanbul Boğazı’ndan geçen Türk savaş gemilerinin, türbenin önünden geçerken top atışıyla selam verdiği anlatılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Preveze Deniz Savaşı ne zaman oldu?

Savaş 28 Eylül 1538’de yapıldı.

Preveze Deniz Savaşı’nı kim kazandı?

Barbaros Hayreddin Paşa komutasındaki Osmanlı donanması kazandı.

Preveze Savaşı’nda Haçlı donanmasının komutanı kimdi?

Haçlı donanmasının komutanı Cenevizli amiral Andrea Doria’ydı.

Barbaros Hayreddin Paşa’nın türbesi nerede?

İstanbul Beşiktaş’ta, deniz kıyısındaki Barbaros Meydanı’ndadır.

Görsel: Osman Nuri Pasha and Hovhannes Umed Behzad (1809–1874) / Wikimedia Commons (Public domain)

Milliyetçi Haber Editörü

Bir Yorum Yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir